در دیوارچینی با آجر لفتون ۱۰ سوراخ طبق پیوست ششم آیین‌نامه ۲۸۰۰، ۴ الزام فنی ضروری است: ۱. درز انقطاع لرزه‌ای: ایجاد فاصله ۲.۵ تا ۳ سانتی‌متری با تیر و ستون و پر کردن با یونولیت/پشم‌سنگ؛ ۲. وادارهای کشویی (والپست): اتصال تلسکوپی بدون جوش صلب به سقف در فواصل حداکثر ۴ متر؛ ۳. میلگرد بستر: جاگذاری مفتول‌های گالوانیزه در هر ۲ یا ۳ رج (حداکثر ارتفاع ۵۰cm)؛ و ۴. قفل مکانیکی سوراخ‌ها: نفوذ کامل ملات به سوراخ‌های عمودی لفتون جهت مهار گیره و قلاب‌ها.
دیوارهای غیرسازه‌ای (پیرامونی و تیغه‌های داخلی) از حساس‌ترین اجزای ساختمان در برابر زلزله هستند. در زلزله‌های اخیر ثابت شده است که تخریب و سقوط دیوارهای مهارنشده، حتی در صورت سالم ماندن اسکلت اصلی، خسارات جانی و مالی سنگینی تحمیل می‌کند. با ابلاغ پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰، استفاده از آجر لفتون ۱۰ سوراخ به همراه وادار (والپست) و میلگرد بستر، ایمن‌ترین شیوه مهندسی برای اجرای دیوارهای مسلح ساختمانی است. تولیدات استاندارد کارخانه آجر عمران با مقاومت فشاری بالای ۴۰ مگاپاسکال، بستر مطمئنی برای درگیری شاخک‌ها و گیره‌های والپست فراهم می‌آورند.
۱. چرایی الزام مهار لرزه‌ای دیوارهای بنایی در آیین‌نامه ۲۸۰۰
دیوارهای بنایی در زمان وقوع زلزله تحت تأثیر دو نوع نیروی مخرب قرار می‌گیرند:
- نیروهای خارج از صفحه (Out-of-Plane): شتاب زلزله باعث ایجاد نیروی لختی عمود بر سطح دیوار می‌شود. اگر طول و ارتفاع آزاد دیوار بیش از حد مجاز باشد، دیوار دچار کمانش، پرتاب لایه‌ای و واژگونی به بیرون خواهد شد.
- جابه‌جایی نسبی طبقات (Inter-story Drift): در صورت تغییر مکان قاب اصلی، اگر دیوار به ستون‌ها چسبیده باشد، انحراف ستون‌ها فشار میان‌قابی به دیوار وارد کرده و باعث ایجاد ترک‌های قطری X شکل و فروپاشی می‌شود.
دیوار لفتون نباید به ستون‌ها و تیرهای زیر سقف متصل شود. باید درز انقطاعی به اندازه حداقل ۲.۵ تا ۳ سانتی‌متر (یا ۱/۱۰۰ ارتفاع طبقه) در طرفین و زیر سقف تعبیه شده و با مصالح تراکم‌پذیر مانند پشم‌سنگ یا پلی‌استایرن (یونولیت ضدحریق) پر شود تا قاب سازه بدون انتقال تنش به دیوار جابه‌جا گردد.
۲. مزیت ساختاری آجر لفتون ۱۰ سوراخ در اجرای میلگرد بستر
در میان مصالح مختلف دیوارچینی، آجر لفتون ۱۰ سوراخ برتری‌های ساختاری چشمگیری در مقایسه با سفال و بلوک‌های سبک ارائه می‌دهد:
- قفل مکانیکی سه‌بعدی (Mechanical Lock): ۱۰ سوراخ عمودی لفتون اجازه می‌دهند ملات ماسه سیمان به درون حفره‌ها نفوذ کند. زمانی که میلگرد بستر در رج قرار می‌گیرد، ملات تزریق‌شده از میان مفتول‌ها عبور کرده و پیوندی یکپارچه میان آجر، ملات و میلگرد بستر پدید می‌آورد.
- تحمل فشار گیره‌ها بدون خردشدگی: همان‌طور که در راهنمای تفاوت آجر سفال با آجر توپر و لفتون اشاره شد، جداره‌های سفال بسیار شکننده بوده و هنگام نصب رول‌پلاک یا گیره‌های والپست می‌شکنند؛ اما آجر لفتون متراکم با مقاومت فشاری بالای ۴۰ مگاپاسکال، فشارهای موضعی اتصالات فلزی را بدون ترک‌خوردگی مهار می‌کند. برای اطمینان از تراکم پخت، پیش از اجرا مقاله تشخیص آجر لفتون درجه یک را مرور کنید.
۳. گام‌های اجرایی نصب والپست (وادارها) در دیوارهای لفتون
برای کنترل طول و ارتفاع آزاد دیوار و مهار خمش‌های خارج از صفحه، وادارهای عمودی (H و U شکل) و تیرک‌های افقی اجرا می‌شوند:
- حداکثر طول آزاد دیوار: فاصله بین دو وادار یا ستون نباید از ۴ متر یا ۴۰ برابر ضخامت دیوار بیشتر باشد. در صورت تجاوز طول، تعبیه وادار میانی (H شکل) الزامی است.
- حداکثر ارتفاع آزاد دیوار: ارتفاع آزاد دیوار نباید از ۳.۵ متر یا ۳۰ برابر ضخامت دیوار فراتر رود؛ در غیر این صورت باید تیرک افقی متصل به وادارها اجرا شود. برای محاسبه دقیق ابعاد و رج‌ها، به محاسبه تعداد آجر در هر متر مربع مراجعه کنید.
- اتصال به سقف: وادار عمودی در زیر سقف نباید جوش صلب داده شود، بلکه باید داخل یک قوطی یا ناودانی با اتصال کشویی قرار گیرد تا سقف بتواند بدون تحمیل بار ثقلی بر وادار، نوسان کند.
- اتصال به ستون: در مجاورت ستون‌ها از وادارهای ناودانی U شکل منتهی به گیره و قلاب استفاده می‌شود تا امکان لغزش درون‌صفحه‌ای فراهم باشد.
۴. نحوه اجرای میلگرد بستر (خرپایی و نردبانی) در رج‌های آجر لفتون
میلگرد بستر متشکل از دو مفتول طولی آجدار (قطر حداقل ۴ میلی‌متر) و مفتول‌های عرضی نردبانی یا خرپایی زیگزاگ است که به صورت زیر اجرا می‌شود:
- فاصله عمودی قرارگیری: طبق استاندارد ۲۸۰۰، فاصله عمودی میلگردهای بستر نباید از ۵۰ سانتی‌متر بیشتر باشد. در آجر لفتون قالب بزرگ، توصیه می‌شود هر ۲ یا نهایتاً ۳ رج یک‌بار (معادل ۲۵ تا ۳۵ سانتی‌متر ارتفاع) میلگرد بستر در ملات خوابانده شود.
- مهار گیره و قلاب گالوانیزه: گیره‌های فلزی روی وادارها یا ستون‌ها با پیچ و رول‌پلاک محکم شده و قلاب‌های گالوانیزه پس از انداخته شدن در چشمه گیره، حداقل ۲۰ سانتی‌متر با میلگرد بستر در ملات همپوشانی (Overlap) داده می‌شوند.
- پوشش ملات ضدخوردگی: ضخامت ملات بند افقی باید به نحوی باشد که حداقل ۵ میلی‌متر ملات رو و زیر میلگرد بستر را در بر گیرد تا از زنگ‌زدگی مفتول‌ها محافظت شود. این جزئیات در هماهنگی با روش‌های مدرن در راهنمای روش‌های اجرای آجرنما نیز حائز اهمیت است.
۵. جزئیات مهار بازشوها (درب و پنجره) و نعل‌درگاه
در دیوارهای بنایی لفتون، بازشوهای با عرض بیش از ۲.۵ متر ملزم به اجرای وادارهای اختصاصی در دو طرف بازشو هستند:
- بازشوهای کمتر از ۲.۵ متر: نعل‌درگاه صلب (بتنی مسلح یا زوج ناودانی) با نشیمن حداقل ۲۰ سانتی‌متر در طرفین دیوار تعبیه می‌شود.
- رفتار نعل‌درگاه: نعل‌درگاه باید صرفاً بار آجرهای بالای دهانه را تحمل کند و از باربری ثقلی سقف آزاد باشد. استفاده از نعل‌درگاه‌های بتنی هم‌عرض با دیوار لفتون بهترین توزیع تنش را به ارمغان می‌آورد.
دریافت کاتالوگ رسمی و کالیته فیزیکی آجر لفتون عمران
کاتالوگ دیجیتال و مشخصات فنی استاندارد در انتهای صفحه اصلی و بخش آرشیو محصولات در دسترس است. جهت دریافت آزمون مقاومت فشاری یا ارسال سمپل آجر لفتون به پروژه با ما در ارتباط باشید:
۶. جدول چک‌لیست نظارتی مهندس ناظر در تحویل دیوارچینی لفتون مسلح
مهندسان ناظر سازه و معماری می‌توانند جهت کنترل کیفی کارگاهی پیش از صدور تأییدیه، از چک‌لیست زیر استفاده نمایند:
| ردیف | شاخص مورد کنترل | ضوابط استاندارد و آیین‌نامه ۲۸۰۰ | وضعیت کنترل |
|---|---|---|---|
| ۱ | درز انقطاع ستون و سقف | ایجاد فاصله ۲.۵ تا ۳ سانتی‌متری و پر کردن با یونولیت/پشم‌سنگ | [ ] تایید / [ ] رد |
| ۲ | اتصال بالادست وادار | اتصال کشویی/تلسکوپی بدون جوش صلب به سقف تیرچه یا دال | [ ] تایید / [ ] رد |
| ۳ | فاصله وادارهای عمودی | حداکثر ۴ متر طول آزاد یا ۴۰ برابر ضخامت دیوار | [ ] تایید / [ ] رد |
| ۴ | فاصله عمودی میلگرد بستر | حداکثر ۵۰ سانتی‌متر (هر ۲ یا ۳ رج در آجر لفتون) | [ ] تایید / [ ] رد |
| ۵ | همپوشانی قلاب و میلگرد | حداقل ۲۰ سانتی‌متر درگیری پیوسته در ملات بند بستر | [ ] تایید / [ ] رد |
| ۶ | پوشش ملات روی میلگرد | حداقل ۵ میلی‌متر ضخامت ملات روی مفتول‌های فولادی | [ ] تایید / [ ] رد |
| ۷ | شاقولی و راستای دیوار | رواداری شاقولی کمتر از ۳ میلی‌متر در هر متر ارتفاع | [ ] تایید / [ ] رد |
| ۸ | زنجاب کردن آجر لفتون | مرطوب‌سازی آجرها جهت عدم مکش آب ملات سیمانی | [ ] تایید / [ ] رد |
پرسش‌های متداول درباره والپست و میلگرد بستر در آجر لفتون
چرا در پیوست ششم ۲۸۰۰ اتصال بالای وادار به سقف نباید جوش صلب شود؟
اتصال صلب بالادست وادار باعث می‌شود خیز و نوسان سقف در زلزله یا بارهای ثقلی مستقیماً به دیوار منتقل شده و آجرها دچار خردشدگی شوند؛ لذا اتصال باید کشویی یا تلسکوپی باشد.
در دیوار لفتون ۱۰ سوراخ، میلگرد بستر هر چند رج یک‌بار باید اجرا شود؟
طبق استاندارد ۲۸۰۰ فاصله نباید از ۵۰ سانتی‌متر بیشتر باشد؛ در آجر لفتون قالب بزرگ به دلیل ارتفاع ۵.۵ سانتی‌متری، میلگرد بستر در هر ۲ یا حداکثر ۳ رج یک‌بار کار گذاشته می‌شود.
مزیت ۱۰ سوراخ آجر لفتون در مقایسه با بلوک سفال در نصب والپست چیست؟
۱۰ سوراخ لفتون با تزریق ملات یک قفل مکانیکی سه‌بعدی ایجاد می‌کنند و به دلیل مقاومت فشاری بالای ۴۰ مگاپاسکال، بر خلاف دیواره‌های نازک و شکننده سفال، زیر فشار گیره و قلاب‌ها خرد نمی‌شوند.
نیاز به تأمین آجر لفتون استاندارد صادراتی پای کوره دارید؟
کارخانه آجر عمران تولیدکننده تخصصی آجر لفتون ۱۰ سوراخ وکیوم با خاک کائولن و مقاومت فشاری عالی است. ارسال بار پالت‌شده بدون شکستگی به همراه ارسال نمونه سمپل رایگان به سراسر کشور انجام می‌پذیرد.